Obecnie w naszym życiu ciągle towarzyszy nam stres. Nie sposób się go pozbyć – praca, studia, wychowywanie dzieci – z tym wszystkim łączą się ciężkie chwile i ważne dni, które powodują właśnie stan napięcia w organizmie. Momenty stresu wyzwalają w ludzkim organizmie kortyzol, czyli hormon wydzielany przez korę nadnerczy. Podniesienie jego stanu w ciele ma je przygotować na działanie, jednak stałe skoki kortyzolu lub utrzymywanie się go na wysokim poziomie mogą prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji.
Dowiedz się, czym jest kortyzol, skąd się bierze i jak obniżyć jego wydzielanie w organizmie!
Spis treści:
- Czym jest kortyzol?
- Jakie funkcje pełni kortyzol?
- Objawy podwyższonego kortyzolu
- Jak obniżyć poziom kortyzolu?
- Kortyzol – podsumowanie
Czym jest kortyzol?
Kortyzol, zwany też hydrokortyzonem, to hormon wydzielany przez nadnercza. Jego stężenie rośnie w sytuacjach stresowych dla organizmu, przykładowo: w okresie wysiłku fizycznego, stresu psychicznego lub głodówki. Główną funkcją kortyzolu jest podnoszenie poziomu glukozy we krwi, co ma na celu pobudzenie ciała. Jego zadaniem jest więc dostarczanie organizmowi większej ilości energii w obciążających dla niego chwilach.
Hormon ten odgrywa kluczową rolę w regulacji wielu procesów zachodzących w organizmie, między innymi: procesów metabolicznych i odpowiedzi immunologicznych. Czyni go to jednym z najważniejszych hormonów w organizmie. Poziom kortyzolu zmienia się w ciągu dnia – rano jest najwyższy, wieczorem zaś najniższy. Zaburzenia w tym rytmie mogą prowadzić na przykład do problemów ze snem.
Jakie funkcje pełni kortyzol?
Choć kortyzol jest zazwyczaj łączony z reakcją na stresowe sytuacje, nie można zapomnieć o jego kluczowej roli w utrzymywaniu równowagi w funkcjonowaniu organizmu. Przy jego prawidłowym stężeniu można bez problemu zasypiać wieczorem i budzić się rano, dzięki czemu organizm jest wypoczęty, a Ty nie męczysz się bezsennością lub koniecznością wstawania po niewystarczającej ilości snu.
Wśród innych zadań kortyzolu znaleźć można:
- regulowanie siły tkanek łącznych;
- uwalnianie wapnia z kości;
- podnoszenie ciśnienia krwi;
- uwalnianie glukozy i kwasów tłuszczowych z wątroby;
- regulowanie ilości sodu we krwi.
Gdy jednak stężenie tego hormonu jest zbyt wysokie, pełnione przez niego funkcje są rozregulowane, co łączy się z negatywnymi skutkami dla organizmu.
Objawy podwyższonego kortyzolu
Podniesiony poziom kortyzolu może mieć wiele negatywnych dla ciała skutków. Przede wszystkim łączy się on z zaburzeniem rytmu snu. Rano poziom kortyzolu powinien być najwyższy, a wieczorem najniższy. Gdy jednak tak się nie dzieje, ciężej jest zasnąć i się obudzić. Najczęściej jest to powodem bezsenności oraz konieczności picia większej ilości kawy, by być obudzonym za dnia. Zaburzony rytm snu może być jednym z powodów obniżonego nastroju oraz depresji.
Zbyt wysoki poziom hormonu stresu może skutkować także zwiększonym pragnieniem. Efektem tego jest częste oddawanie moczu, co łączy się z nadmiernym wypłukiwaniem cennych składników z ciała. Oprócz tego podniesiony poziom kortyzolu prowadzi do powstawania tzw. bawolego karku. To nadmiar tkanki tłuszczowej z górnej części tułowia – kumulujący się szczególnie na karku, szyi, barkach lub twarzy.
Innymi zmianami wynikającymi z nadmiernej produkcji kortyzolu w organizmie są:
- osłabienie mięśni;
- zmiana wyglądu sylwetki;
- powstawanie zmian w strukturze skóry (jest ona cieńsza i ma większą
- podatność na powstawanie rozstępów i trądziku);
- nadciśnienie tętnicze.
Jak obniżyć poziom kortyzolu?
Obniżenie poziomu kortyzolu jest bardzo ważne dla Twojego zdrowia. Co robić, by zadbać o jego właściwą ilość?
- Zdrowy sen – wypoczynek to Twój najlepszy sojusznik w walce ze stresem. Regeneracja organizmu jest kluczowa, by zadbać o właściwy poziom kortyzolu. Wytwarzana podczas nocnego wypoczynku melanina ma silne działanie przeciwzapalne, co również jest bardzo ważne, jeśli chodzi o ograniczenie wyrzutów kortyzolu.
- Umiarkowany wysiłek fizyczny zamiast intensywnych treningów – zwiększony poziom kortyzolu może być spowodowany przez nadmierny wysiłek fizyczny i przeciążenie organizmu. Postaw na spokojniejsze formy aktywności lub zmień intensywność ćwiczeń. Warto spróbować pływania lub spacerów. Dzięki umiarkowanemu wysiłkowi fizycznemu, wyzwolisz działanie endorfin oraz nie dopuścisz do wyrzutu kortyzolu.
- Spróbuj jogi – to połączenie medytacji i rozciągania, które pozwala na wyciszenie i głęboki relaks. Dzięki specjalnym technikom oddechowym i skupianiu się na rozluźnianiu całego ciała zdołasz obniżyć kortyzol i pozbyć się stresu.
- Postaw na świeże powietrze – ruch na świeżym powietrzu wspiera regenerację organizmu i obniża poziom kortyzolu. Codzienne przebywanie na zewnątrz daje możliwość produkcji witaminy D, a wdychanie świeżego powietrza relaksuje organizm.
- Pij zioła – przed snem warto wypić napar z żeń-szenia, ashwagandhy lub korzenia lukrecji, które pomagają w oczyszczeniu organizmu z toksyn i wyciszają organizm. Warto zrobić to na około trzydzieści minut przed pójściem spać, by zioła zaczęły działać.
Oprócz tego wszystkiego warto też włączyć do diety produkty bogate w antyoksydanty i magnez, np.: zieloną herbatę, gorzką czekoladę, olej lniany lub z czarnuszki, orzechy włoskie i migdały oraz oliwę z oliwek.
Kortyzol – podsumowanie
Kortyzol jest jednym z najważniejszych hormonów w ludzkim ciele. Do jego głównych zadań należy podnoszenie ciśnienia krwi. Uaktywnia się w momentach stresu, dlatego – by uniknąć konsekwencji wynikających z nadmiernego wydzielania się tego hormonu – warto zadbać o zdrowy ruch. Dzięki umiarkowanemu wysiłkowi na świeżym powietrzu i jodze lub medytacji odprężysz się i będziesz mogła łatwiej zasnąć.
Postaraj się też dbać o rytm swojego snu – najlepiej ustalić sobie pory, w których regularnie będziesz kładła się spać oraz wstawała. Dzięki temu zdołasz uregulować wydzielanie się i obniżanie poziomu kortyzolu tak, by rano był największy, a wieczorem najmniejszy.